Người ta đang nói và viết rất nhiều về nền kinh tế số đang nổi lên, với những hứa hẹn về một thế giới công nghệ không tưởng và những nguy cơ công nghệ kiểm soát cuộc sống của chúng ta. Thật vậy, trong khi một số chuyên gia cảnh báo không nên cho rằng công nghệ sẽ giải quyết mọi vấn đề của nhân loại và đưa chúng ta đến một tương lai thịnh vượng, thì quan điểm chính thống dường như lại cho rằng công nghệ thực sự có thể giải phóng nhân loại.

Mặc dù sự bi quan có thể hơi quá đáng, nhưng cũng có lo ngại rằng việc quá phụ thuộc vào Internet và công nghệ số có thể dẫn chúng ta đến tình trạng trở thành nô lệ của công nghệ thay vì công nghệ phục vụ chúng ta. Do đó, cần có một cuộc tranh luận cân nhắc về việc công nghệ có thể mang lại lợi ích cũng như gây hại cho chúng ta như thế nào.

Trước tiên, hãy cùng xem xét lời hứa hẹn của nền kinh tế số. Những người theo chủ nghĩa không tưởng công nghệ (hay những người cổ vũ tiên phong cho các công nghệ mới và thúc đẩy phát minh ra các công cụ và ứng dụng mới) chỉ ra "kinh doanh với tốc độ của suy nghĩ" mô hình mà tất cả chúng ta có thể khai thác công nghệ để vận hành 24/7 và đảm bảo rằng giá trị thực sự được tạo ra bởi tất cả các bên liên quan và trong quá trình đó, tạo ra sự giàu có và thịnh vượng cho nhân loại.

Thật vậy, không thể phủ nhận rằng hàng triệu người ở châu Á và đặc biệt là ở Ấn Độ và Trung Quốc đã thịnh vượng nhờ xu hướng hội tụ của công nghệ và toàn cầu hóa, đồng thời cũng giúp phương Tây gặt hái thành quả từ việc thuê ngoài và tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng cao hơn.

Thứ hai, lập luận cho rằng công nghệ vốn có tính chất dân chủ hóa có thể được thấy từ cách mà bất kỳ ai có kết nối internet hoặc điện thoại thông minh đều có thể đăng nhập vào mạng lưới toàn cầu bất kể chủng tộc, giai cấp, giới tính và quốc tịch và tham gia vào cái về cơ bản là "thế giới phẳng" sẽ cho chúng ta lý do để áp dụng nền kinh tế kỹ thuật số.

Thực tế là hơn một tỷ người dùng Facebook và gần gấp đôi số đó có điện thoại thông minh có nghĩa là công nghệ số có khả năng loại bỏ hoặc thậm chí giảm bớt tình trạng bất bình đẳng và bất công nghiêm trọng trong thế giới hiện đại.

Nói như vậy, cũng phải nói rằng quá phụ thuộc vào công nghệ có thể dẫn chúng ta đến một xã hội kỹ thuật số loạn lạc Điều này có thể thấy rõ qua cách thức mà chứng nghiện điện thoại thông minh và việc nghiện chơi game qua video và ứng dụng thực tế ảo đang biến cả một thế hệ trẻ thành nô lệ của công nghệ, gây ra nhiều vấn đề xã hội cũng như cá nhân. Thực tế, mối quan tâm chính của nhiều bậc cha mẹ hiện nay là làm thế nào để hạn chế con cái họ tiếp cận các công cụ kỹ thuật số.

Hơn nữa, do tính ẩn danh của công nghệ số, nguy cơ lạm dụng và sử dụng sai mục đích đang gia tăng. Có thể thấy rõ qua tình trạng theo dõi trên mạng và bắt nạt trực tuyến cũng như cái gọi là "mạng tối" nơi mọi thứ từ ma túy đến súng đều được buôn bán, nhiều người chỉ ra khả năng phát sinh một loại tội phạm mới và sự cố.

Tóm lại, công nghệ số là trung lập về giá trị, có thể được sử dụng cho cả mục đích tốt lẫn xấu. Cuối cùng, chúng ta phải sử dụng chúng để thúc đẩy phúc lợi xã hội thay vì sa vào những con đường đen tối.